أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
319
قانون ( فارسى )
بيمارى را تحريك كنى و به حركت درآورى . شايد دارويى كه به بيمار مىدهى ، براى پاكسازى بيمار از خلط با كاربرد طبيعت - كه او هم مىخواهد ماده را پاكسازى كند - همدستان شوند و پاكسازى بسيار بيشتر از آنچه لازم است رخ دهد و بيمار را از تاب و توان بيندازد . يا ممكن است دارويى كه بيمار تناول مىكند مادهء سزاوار پاكسازى را به طرفى براند كه نقطهء عكس راه راندن ماده از جانب طبيعت باشد . آن براند و اين برگرداند و در اين بكش مكش ، ريس پشم شود و پاكسازى اصلا صورت نپذيرد و نتيجهء معالجه بد از آب درآيد . كه اين مسأله جاى تفكر است . در روزهاى بحرانى بايد سببهاى تغيير يافتن روز بحرانى سزاوار را به دقت زير نظر داشته باشى كه اين دقت و تشخيص دو وجه دارد : 1 - بحران بيمارى بهطور كلى ؛ كه بدانى اين نوع از بيمارى سزاوار كدام روز يا مدت بحران است . 2 - در حالتى كه بحران هست بدانى كه كدام وقت ويژهء بحران است ، مثلا ممكن است روزهاى بحران بيمارى دو روز يا سه روز طول بكشد ، چگونه مىدانى كه كدام از اين روزها شروع بحران است ، اولى يا وسطى يا آخرى ؟ دربارهء حالت اوّلى - كه شناسايى بحران بيمارى بهطور كلى است - دو راه موجود است : الف - بيمارى از آن بيماريهاى كوتاهمدت است يا از بيماريهاى درازمدت ؟ ب - چگونگى بيمارى ، نيروى بيمارى تا كجا است و به چه حدّ از شدت رسيده است ؟ الف - درازى و كوتاهى مدت بيمارى از نشانيهايى ويژه به هر نوع بيمارى مىتوان كسب كرد - كه بيمارى شناسنامهء خود را با خود دارد . برخى از بيماريها عادتا در روز چهارم و نزديكترين روز به روز چهارم به مرحلهء پايانى نمىرسند و نمىتوان منتظر بود كه در روز چهارم بحران بروز كند و توقع هست كه در روز هفتم يا بعد از روز هفتم بحران آيد . اگر نشانيهاى پخته شدن مادهء بيمارىزا بعد از روز چهارم پيدا شدند ، ممكن است روز هفتم روز بحران باشد . اگر نشانيهاى به درازا كشيدن بيمارى - كه ذكر شدهاند - در دست بود بدان ! كه بحران به تأخير مىافتد . و شايد اصلا بحران رخ ندهد و بيمارى بدون بحران پايان يابد . اگر نشان از پختگى مادهء خلط سبب بيمارى بعد از روز چهارم و در روز پنجم هم نبود . و همچنين نشانيهاى به درازا كشيدن بيمارى نيز نبود ، بدان ! كه پايان شدت بيمارى در روزهاى ميان هفتم و چهاردهم است . ب - منظور از نشانى گرفتن از چگونگى بيمارى بدين قرار است : اگر شروع بيمارى در روز فرد واقع شده است - چنانكه سابقا هم گفتيم - اكثرا احتمال دارد كه بحران بيمارى در روز فرد باشد و در اين صورت بحران شديد و حالت بحران با گرماى بسيار همراه است . اگر شروع بيمارى در روز زوج باشد ، مسأله برعكس مىشود ؛ يعنى بايد منتظر باشى كه